در خواندن داستان‏های فرخنده آقایی متوجه می‏شویم که او به میدان‏های اجتماعی زندگی توجه ویژه‏ای دارد. کار او از نوع بررسی روان‏کاوانه‏ی شخصیت نیست، در متن اجتماع کار می‏کند. به سطح مسایل می‏پردازد و با بررسی سطح، در جستجوی پاسخ‏گویی به مشکلات زندگی است. عکس‏هایی که او از مسایل اجتماعی می‏گیرد، شفاف و قابل درک هستند.آقائی نثر ساده و قابل درکی دارد. روشن است که چندان در جستجوی نوآوری در سبک که اینک در جامعه‏ی ادبی ایران به شدت شایع است، نیست. عقیده من این است که ادبیات جوان ما به شدت نیازمند این گونه داستان‏ها است. ما نیاز داریم خودمان را بشناسیم.

به نظرم می‌رسد كه آقايی يك مشكل بزرگ را در اين كتاب حل كرده، مشكلی كه هميشه يك گرفتاری‌ست برای نويسنده‌ی ايرانی: انطباق وضعيت داستانی مدرن با وضعيت ايرانی خودمان. هميشه فكر می‌كردم مگر اين تهران كوفتی چه‌قدر فرق دارد با نيويورك كه ما تا می‌خواهيم همان چيزی را كه اين‌جا اتفاق می‌افتد با همان نگاه به «شخصيت» به «وضعيت» بنويسيم، گند می‌زنيم؟ بهرام صادقی البته در دهه‌ی سی اين مشكل را حل كرد، اما دنيا ... حالا عوض شده. ديگر زياد نمی‌شود زياد روی آن شگردها حساب كرد...
شغل‌اش را از دست داد و كارش به خوابيدن تو خيابان‌ها كشيد، و حالا هم ... كه مرده بود! آقايی يك داستان نوشته برای اين‌ها. دوست دارم بگويم كه اين مهم است. شايد برای همين باشد كه حالا اين‌جا هستم، كه حالا دارم اين حرف‌ها را روی كاغذ می‌خوانم، و می‌دانم كه دور تسلسل نام‌ها هنوز ادامه دارد، و می‌دانم كه اين كار اصلا شبيه نقد نيست، و می‌دانم كه كلمات را، نشانی‌ها را كم‌كم دارم فراموش می‌كنم. آدم‌ها بدون خاطرات‌شان می‌ميرند. شايد به همين دليل است كه آدم‌های سالم و ميان‌سال به محض اين كه آلزايمر می‌گيرند، چند ماهی بيش‌تر دوام نمی‌آورند. كاری‌ش نمی‌شود كرد. اين روزها بايد با شيطان رفاقت كرد. اين روزها، بايد از يزدان آموخت و سوزاند!

در صفحه 44 مجله "پایاب" ویژه "فرخنده آقایی" می خوانیم: «بی شک همان گونه که انتشار رمان ابلوموف اثر ایوان گنجاروف باعث شد تا مکتب ابولومویسم شکل گیرد و کسانی را که همیشه رویا می بافند و از اقدام به عمل عاجز بوده و در رخوت و خمودگی به سر می برند شامل می شود "از شیطان آموخت و سوزاند" نیز این ظرفیت را دارد که مبداء مکتبی شود خلاف ماهیت ابولومویسم، مکتبی که قوام و شکوه انسان را در حرکت و عمل براساس ایده خود می داند. انسانی بی اعتنا به تظاهرات منبعث از رفتاری طوطی وار و استوار بر اعتقاد خویش.
"از شیطان آموخت و سوزاند" احتیاجی به این ندارد تا در انطباق اش با تئوری ها، بررسی و تشریح شود. چرا که نویسنده طرحی درانداخته است که تئوریسین های ادبیات و جامعه شناسی آن، باید به آن رجوع کنند. مصداق ها را از آن بگیرند و براساس آن، تئوری های نو بنا نهند.»

شهرزاد نیوز: راویِ مسیحی اول شخصِ زنِ رمان "از شیطان آموخت و سوزاند" جایی برای خواب ندارد. پیش ازین در مطبی می‌خوابیده و حال جای خوابش را به کتابخانه‌ای شبانه‌روزی تغییر داده است. سه صندلی را به هم می‌چسباند و روی آنها می‌خوابد.
داستان، روزنگار راوی است که از روز 21 مرداد 1377 آغاز می‌شود و در تاریخ 12 دی 1380 به پایان می‌رسد. و بدین‌گونه بیش از سه سال دربه‌دری راوی را دربرمی‌گیرد که ابتدای دهه‌ی چهل زندگی‌اش را می‌گذراند. تکه‌تکه از میان این یادداشت‌های روزانه سرگذشت زن روایت می‌شود.

كتاب "جنسيت گمشده" فرخنده آقايي را همين امروز شروع كردم و چند ساعت پيش صفحه آخرش را ورق زدم. اين كتاب را چند سال پيش وقتي تازه منتشر شده بود از دوستي هديه گرفته و خوانده بودم. اما براي يك كار تحقيقي كه اين روزها در دست دارم باز به اين كتاب مراجعه كردم. برايم جالب بود كه علت اصلي خواندن دوباره كتاب را فراموش كردم و به جاي آن با شخصت اصلي در هندوستان همسفر شدم و خاطرات آن كشور برايم زنده شد.

رمان فوق در نظر عده ای می درخشد و جاودانه جلوه می کند و در نظر عده ای دیگر ارزش خواندن را از دست می دهد.من در حوزه ی گفتمانی گروه نخست قرار می گیرم و فرخنده ی آقایی را می ستایم.نه به خاطر فایده جستن از تکنیکی تکراری بلکه به خاطر تغییرات که در این تکنیک می دهد و از این کار هراس به دل راه نمی دهد.این نویسنده علی رغم بی اعتنایی به فلسفه توانسته است اثری را خلق کند که به بعضی از گزاره های فلسفی استناد دارد و می تواند آن گزاره ها را با کارکردی داستانی عملیاتی و اجرایی کند.با مفروض دانستن فرضیاتی... خواننده در حرکت توامانی که بین سوبژه و ابژه ایجاد می کند می تواند خویشتن را بار دیگر مرور کند و همین حرکت مانع از آن می شود که اثر عنصری بیرونی قلمداد شود و برای همین از شیطان آموخت و سوزاند با تمامی سهل بودگی در درونه ی وجود افراد می تواند استمرار داشته باشد

مجله زنان - چيزهايي كه تازه برايت اتفاق افتاده، همين امروز، خوب مي‌داني چه هستند، اما براي خودت مي‌نويسي تا حفظشان كني، هرچند خوشايند نباشند. شايد فقط براي اينكه كمي آرام بگيري؛ شايد هم يك روز خودت بار ديگر آنها را خواندي و يادت آمد قبل‌تر چه كشيده بودي يا شايد يكي ديگر آنها را بخواند و بفهمد چه حوادثي را پشت‌سر گذاشته‌اي... كاركرد دفتر خاطرات همين است، اينكه روزنگار زندگي‌ات مي‌شود. اينكه وقتي كسي را نداري با او درددل كني، هست.
پيكربندي رمان از شيطان آموخت و سوزاند بر همين اساس است؛ روايتي كه راوي داستان ـ زني مسيحي، تنها و رانده‌شده ـ در دفتر خاطراتش بازمي‌گويد. بي‌كسي، بي‌خانماني و معماهاي حل‌نشدني زندگي او را ناگزير به نوشتن مي‌كند. آنگاه كه پناهگاهي موقت مثل كتابخانه مي‌يابد (كه مأمني مناسب براي آوارگي‌هايش محسوب مي‌شود و به آينده اميدوارش مي‌كند)، شرح رويدادها را با خودكار آبي مي‌نويسد و دورة آوارگي كه شروع مي‌شود، با خودكار قرمز.

فرخنده آقايي نويسنده اي است كه در لابلاي داستانهايش شكاكيت وي به خوبي ديده مي شود.با توجه به اينكه مي خواهم در چند نوبت به بحث اروتيسم بپردازم داستان پرديس را از آن منظر نگاه مي كنم.ديگر داستانهاي مجموعه "گربه هاي گچي"نيز قابليت پي رفت اين بحث را داشتند اما به دليل اينكه پرديس هم به حوزه ي دين و هم اجتماع و هم سياست نزديك مي شود آن را بر گزيدم.

ولگا در مدار سرگرداني‌اش، به كتابخانه‌، كليسا، مراكز خدماتي، خيابان‌ها ، موسسات قرض‌الحسنه، مراكز پزشك قانوني منازل، مراكز روان درماني، مطب پزشكان و موسسات ديگر مي‌رود و در پس پشت هر جا و مكاني كه اميدي هست سر مي‌كشد، شايد در جايي امكان وجود لحظه‌اي آرامش و آسايش باشد ولي در مكان‌هايي كه امكان ساعتي خفتن و آرامش هست، مهلكه، آن سرشت جامعه مدرن، طبيعت ثانويه‌اي كه لوكاچ به آن اشاره مي‌كند پديدار مي‌گردد و اين تلاش و جست‌وجو براي اندكي معاش، اندكي بي‌واهمه زيستن است ذكر جست‌وجوي ولگا براي يافتن مكاني براي زيستن ، تمهيدي است از سوي نويسنده تا از منظر نگاه انساني كه در مركز دواير متحدالمركز دشواري‌ها ايستاده، زواياي ناپيداي شهر بزرگ را كه مشخصه جامعه مدرن است در معرض ديد مخاطب بگذارد تا مخاطب نه آنكه تنها ببيند بلكه با گوشت و پوست و استخوان درك كند كه براي انسان گرفتار در بين محدوديت‌هاي شهر بزرگ هيچ اميدي نيست.

سايت مرور:نخستين برداشتي كه پس از خواندن چند صفحه اول كتاب به ذهن انسان خطور مي‌كند اين است كه گزيدن خاطرات روزانه براي نوشتن داستان چقدر بي‌دردسر و راحت است. اما، رفته رفته هرچه جلو مي‌روي به بطلان باور خود پي مي‌بري، چرا كه مهم مواجهه شخصيت اصلي داستان (من) با جهان پيرامون خويش است.در كتاب با زني تنها در آستانه فصلي سرد ـ فاجعه، روبرو مي شويم...‌بايد به فرخنده آقايي به خاطر شهامت بي‌نظيرش براي به وجود آوردن چنين شخصيتي تبريك گفت. او در عين پژمردگي مي‌شكفد. آذرخشي كه مي‌زند شب تاريك او را روشن مي‌كند و راه را هرچند باريك و خوفناك به او نشان مي‌دهد. آقايي با شگردي زيبا كتاب را پايان مي‌برد. تلخي‌ها همچنان ادامه دارد. فردا كه در راه است براي قهرمان داستان آبستن چه حوادثي است؟! تكليف ما در اين جهان پر از ادبار چيست؟

نقل از مجله هنر پارسی _ فرخنده آقايی - شاعر در اولين ابيات اولين شعر اولين کتاب خود در پی "شناخت هستی" است. سوال ازلی، ابدی انسان هوشمند، انسان هنرمند، انسان حيران، انسان فرهيخته و آگاه از سير مراحل تکامل انديشه. پرسش از مفهوم زمان است و از ميان رفتن آن. و زمان خود از عالم نسبت هاست و مخلوق. مفهوم زمان (گذشته، حال، آينده) زنجيره ای از اتصالات بشری را فراهم می آورد. و در اين ميان ناگهان شاعر درک هستی را منوط می کند به زوال مفهوم زمان. ولی انسان بدون زمان، انسان پرتاب شده در ساحت هستی بدون هيچ اتصالی چگونه بر پا می ماند؟

از شيطان آموخت و سوزاند اثر ي ست ماندگار اما جديد از فرخنده آقايي. نويسنده ي معاصري که رمانش نيز در فضايي معاصر رقم مي خورد. اين اثر داستاني، بخش بخش تنظيم شده است، بخش هايي تقويم گونه و به مثابه ي نوشتن خاطرات روزانه از اين جهت داستان از چهارشنبه 21 مرداد 1377تا شنبه 10 دي 1379 را در بر مي گيرد.

فرخنده آقايى نويسنده اى است كه از شكل هاى مختلف زندگى زنان شهرى سود برده و روايت هايى را مى سازد كه در آنها مولفه هايى به نام «هويت اجتماعى» و «زندگى در دنياى شهر» اهميت دوچندان دارند. آقايى در رمان از شيطان آموخت و سوزاند، راوى زندگى زنى ارمنى مذهب مى شود كه از خانه رانده شده و در كتابخانه پارك انديشه زندگى مى كند. اين زن ميانسال تمام وقايع روزانه را در دفتر يادداشت اش مى نويسد و آنها را شماره گذارى مى كند. آقايى با اين تكنيك قديمى ولى جذاب، زمانى نزديك به دو سال از زندگى اين شخصيت را روايت مى كند... فرخنده آقايى در رمان از شيطان آموخت و سوزاند فرم و ساختارى را در پيش مى گيرد كه با توجه به موضوع روايتش قابل تامل است...

"فرخنده آقایی" در بیان ساده، روان و منسجم کتاب خود فرصتی برای سنجش فراهم می‌آورد. دو کفه در دو سوی یک شاهنگ مقتدر که هستی نام دارد و کتاب ارزش ِ این هستی را در بطن سنگین‌ترین لحظه‌ها نشان می دهد. ارزش ِ بودن و تماشاگر این دوران عجیب بودن.
میان انسان‌ها با جان‌مایه زیستن و ارزش‌های تربیتی فردی را نگهداشتن و در این هنگامه گم‌گشتگی خود را در یک نقطه جا دادن. روی صندلی‌های کتابخانه، یا نیمکت پارک یا تخت فلزی اقامتگاه پلیس. با شور درون، به امید فردایی که ممکن‌ست در آن حصاری امن پیدا شود.

در اين روزگار كم پيش مى آيد خواندن اثر ادبى اى كه به لحاظ حسى آن قدر تاثيرگذار باشد كه صحبت درباره آن، فراتر از عناصر داستانى رود. به خصوص براى نگارنده اين سطور كه نويسندگى را نه يك استعداد بلكه دانايى بر فنون مى داند.
فرخنده آقايى در رمان «از شيطان آموخت و سوزاند» با روزنوشت وقايع زنى بى خانمان در همين سال هاى اخير و فرا رفتن در جزئيات عينى و ذهنى او، چنان دردى را در جان خواننده رسوخ مى دهد كه گاه از ايرانى بودن خود و اساساً انسان بودن خجالت مى كشد. در زمانه اى كه هنرمندان دغدغه هاى زيبايى شناسى و روشنفكران دغدغه هاى سياسى را، پرده اى كرده اند بر چهره دغدغه هاى اجتماعى، رمان «از شيطان آموخت و سوزاند» هشدار نيشدارى است بر وجدان هاى گاه لمس ما.

در خواندن داستان هاي فرخنده آقايي متوجه مي شويم كه او به ميدان هاي اجتماعي زندگي توجه ويژه اي دارد. كار او از نوع بررسي روانكاوانه شخصيت نيست. در متن اجتماع كار مي كند. به سطح مسائل مي پردازد و با بررسي سطح در جستجوي پاسخگوئي به مشكلات زندگي ست. عكس هائي كه او از مسائل اجتماعي مي گيرد شفاف و قابل درك هستند. آقائي نثر ساده و قابل دركي دارد. روشن است كه چندان در جستجوي نوآوري در سبك كه اينك در جامعه ادبي ايران به شدت شايع است، نيست. عقيده من اين است كه ادبيات جوان ما به شدت نيازمند اين گونه داستانهاست. ما نياز داريم خودمان را بشناسيم. ما در آغاز و پيش از هر كاري نيازمند شناخت از خود هستيم. جالب است كه بدانيم يك مددكار چه كار مي كند، و يك زن روسپي چه مسائلي دارد. طراحي اين شخصيت ها كار نويسنده است، كه البته بعد مي توان به ادبيات ناب پرداخت و درهائي به سوي ناشناخته ها گشود.

اولين جلسه نقد و بازخواني ادبيات داستاني با عنوان «شب هزار و يكم»، عصر ديروز با نقد و بررسي داستان كوتاه «لاك پشت من» اثر فرخنده آقايي در محل تالار اجتماعات كانون هنر خراسان برگزار شد.
به گزارش خبرنگار خبرگزاري دانشجويان ايران (ايسنا) در خراسان، كيارنگ علايي در اين جلسه، از فرخنده آقايي به‌عنوان يك نويسنده اجتماعي كه سبك رئاليسم پويا در آثار او نمايان است، ياد كرد.

از شیطان آموخت و سوزاند اثر تازه ای است از فرخنده آقایی که در فضایی معاصر رقم می خورد. این کتاب از بخش های کوچکی تشکیل شده که با تاریخ روزها مشخص شده اند و از چهارشنبه 21 مرداد 1377تا شنبه 10 دی 1379 را در بر می گیرد. در واقع این کتاب بر اساس خاطره نویسی نوشته شده است.

فرخنده آقائی در جديدترين اثرش،زندگی زنی مسيحی را به تصوير می کشد که از خانوادهُ خود طرد می شود .زندگی اين زن از بسياری جهات شگفت انگيز و غير متعارف است.او زنی تحصيلکرده است،اما جايی برای خوابيدن ندارد و سقفی بالای سرش نيست.نان برای خوردن ندارد،اما مانيکور ناخنش را فراموش نمی کند.طرد می شود،مورد تجاوز قرار می گيرد ومدت های طولانی در کتابخانه های عمومی شب وروز می گذراند،اما باز هم زندگی را دوست دارد...

رمان جديد آقايي، از شيطان آموخت و سوزاند نام دارد . رماني در 350 صفحه كه در آن روزگار خاص يك زن مسيحي ايراني در سال هاي پاياني دهه 70 روايت شده است. نويسنده در اين رمان با استفاده از تكنيك روايي يادداشت هاي روزانه اثري خواندني و جذاب را ساخته كه طي آن سرنوشت تلخ و تكان دهنده شخصيتش با خونسردي و بودن اغراق گويي، روايت شده است.
هنر فرخنده آقايي در اين رمان به تسلط قابل توجه اش به فرم داستان باز مي گردد. او اتفاق هايي را كه اين زن آواره از سر مي گذراند بدون خارج شدن از كليت ساختاري با اين لحن و فضا روايت مي كند تا حالت منفعل، معنا باخته و از همه مهمتر ساكن رمان از بين نرود.

خوابگرد: دو سه روز پیش محمدحسن شهسواری لطف کرد و رمان «از شیطان آموخت و سوزاند» را برایم آورد که نویسنده‌اش «فرخنده آقائی» آن را برایم فرستاده بود. هنوز دستش نگرفته‌ام برای خواندن، ولی دیدم که ۳۵۰ صفحه است، در قالب یادداشت‌های روزانه نوشته شده، آخر داستان ثبت شده "ناپل ـ پروچیدا مهر ۱۳۸۰" .....

فرخنده آقایی نویسنده‌ای که در سالهای ۶۰ و دراوج سخت‌گيری‌های رایج در ارشاد، نوشتن را بطور پیگیر آغازکرد، درباره شخصیت زن کتاب "رازهای کوچک"، می گوید: اگر تمام زن های جامعه را بيمار بدانيم، زنِ راز كوچك هم بيمار است. من قصه هايم را از جامعه مي گيرم و زن های قصه های من الگوهاي بيرونی داشته اند. هيچ يك از زن های داستان‌های من از تخيل ساخته نشده اند. بلكه من ايشان را بيرون از داستان می بينم، به آنها نزديك می شوم با ايشان زندگی مي كنم و سعی مي كنم كه زبان و ذهن، ايشان را دربياورم.

مدت‎ها قبل، وقتي داستان «راز کوچک» را خواندم، خيلي دوست داشتم طي يادداشتي احساس و نظرم را منعکس کنم. ننوشتم! چرايش مفصل است. دلم مي‎خواست نقادي مجرب و صاحب‎نظر، اولين نقد را بر اين داستان قوي و هنرمندانه مي‏نوشت و به چاپ مي‎رساند! حالا سال‏ها گذشته است.

اخبار تغییر جنسیت در ایران آنچنان تازه نیست، اما بیشتر و بیشتر دارد بر سر زبان ها می افتد. بعد از خواندن کتاب جنسیت گمشده فرخنده آقایی که در سال 1379 چاپ شد، فهمیدم که گفتمان تغییر جنسیت در ایران کم کم داشت شایع می شد. این مسءله در خود جای خوشحالی داره،

فرخنده آقايي (متولد 1335) در مجموعة تپه‌هاي سبز (1366) ناآرامي‌هاي روحي زنان را از منظر ذهنيتي وحشت‌زده و مواجه با واقعيتي كابوسناك روايت مي‌كند. در راز كوچك (1372) و يك زن يك عشق (1376) فاصلة ميان زندگي آرزوشده و تلخي واقعيت، زنان را به انزوايي مي‌راند كه حاصلي جز آشفته‌فكري ندارد. او در رمان جنسيت گمشده (1379) به موضوعي جسورانه مي‌پردازد و شرح تلاش‌هاي پسري براي تغيير جنسيت را همپاي سفر عرفاني او به هند پيش مي‌برد.

آنچه داستان هاي او را در اين مجموعه برجسته مي سازد، تنها و تنها تبحر او در خلق فضاهايي وهم آلود و تلاش براي درون كاوي برخي از شخصيت هاي اصلي داستان هايش است. دغدغه اي كه انگار قرار است خودش را در داستان خوب «لاك پشت من» به من و شما نشان دهد. داستاني موجز و روان كه علي رغم آن كه روي مرز خاطره نويسي حركت مي كند، اما برخلاف داستان «پرديس» خواننده را در پايان به سلامت به مقصد مي رساند.

دوشنبه سی ام شهریور مجموعه داستان "گربه های گچی" فرخنده آقایی در هشتمین دوشنبه یلدا با حضور صفدر تقی زاده، میهن بهرامی و تنی چند از نویسندگان و اهالی ادبیات و فرهنگ نقد شد.

كتاب «گربه هاى گچى» از نظر صورى شباهت هاى زيادى به اولين كتاب اين نويسنده دارد. يادم مى آيد وقتى «تپه هاى سبز» را در آن سال ها ديدم حجم كوچكى داشت (گمانم حول وحوش ۶۰ صفحه) و باز يادم مانده كه هفت داستان كوتاه داشت درست به اندازه تعداد داستان هاى «گربه هاى گچى» اما ...

فرخنده آقايى هميشه درصدد هجومى پيروزمندانه بر مضامين بكر و تازه است و اين مسئله مهم از مجموعه هاى «راز كوچك»، «تپه هاى سبز»، «يك زن، يك عشق» گرفته تا داستان هاى كتاب تازه اش، «پرديس»، «آناناس»، «بخت، بخت اول» به چشم مى خورد.

كتاب يك عكس يادگاري با فرخنده آقايي به تازگي از سوي نشر پژوهه وبه كوشش مهدي كريمي منتشر شده است.فرخنده آقايي از قصه نويسان نسل سوم قصه ايراني معاصرمحسوب مي شود

فرخنده آقائي در «جنسيت گمشده»، كه به لحاظ مضمون در زمان خودش بسيار جسورانه بود، اقبال خود را امتحان كرد تا پرشي بلند در داستان نويسي كند. اگر جنسيت گمشده نتوانست انتظار او را برآورده كند، به دليل عدم توانايي نويسنده اش نبود. سوژه اين داستان فداي دو چيز شد...